De Radetzky mars
De wereldberoemde compositie van Johann Strauss I: Een ritme dat je gewoon niet kunt weerstaan
Oostenrijk en de Radetzky Mars hebben een bijzondere band. Het beroemdste stuk van Johann Strauss I, gecomponeerd in het revolutionaire jaar 1848, heeft lange tijd de status van onofficieel volkslied gehad.
Walskoning en marketinggenie
Johann Strauss I werd op 14 maart 1804 in Wenen geboren als zoon van een brouwerij-eigenaar. Al op jonge leeftijd voelde hij zich aangetrokken tot muziek, vooral door het bewonderen van de "Linzer Geiger", reizende muzikanten die optraden langs de oevers van de Donau. In 1823 sloot hij zich aan bij het ensemble van Joseph Lanner en in 1827 had hij zijn eigen groep opgericht, waarmee hij de nu wereldberoemde Weense wals hielp vormgeven.
Door middel van innovatieve marketingstrategieën en grootse evenementen, zoals die in de beroemde Weense zaal "Zum Sperl", bereikte hij een enorme populariteit. Strauss toerde door Engeland en Frankrijk en liet een nalatenschap van meer dan 250 composities na. Zijn beroemdste werk blijft de Radetzky-mars, die tot op de dag van vandaag geliefd is.
De man achter de mars
Veldmaarschalk Josef Wenzel Radetzky von Radetz was al 81 jaar oud toen hij op 25 juli 1848 het Sardijnse leger versloeg in de Slag bij Custoza. Zijn overwinning deed meer dan alleen de Oostenrijkse macht in Noord-Italië veiligstellen; het versterkte ook de conservatieve krachten in Wenen, die sinds de maartrevolutie van 1848 met opstanden hadden geworsteld en zich verzetten tegen liberale hervormingen.
Radetzky's triomf werd met veel tamtam gevierd. Op 31 augustus 1848 werd er een groot feest gehouden in het Weense Wasserglacis, waar Johann Strauss I de opdracht kreeg om een compositie te schrijven. Strauss maakte zijn loyaliteit duidelijk door de kant van de aanhangers van de keizer te kiezen - een schril contrast met zijn zoon, Johann Strauss II, die sympathiseerde met de revolutionairen.
Wist je dat ...
Historie van het Nieuwjaarsconcert
De Radetzky-mars maakte zijn debuut bij de nu wereldberoemde Weens filharmonisch Nieuwjaarsconcert op 1 januari 1946. Het uitgevoerde stuk was een arrangement van Leopold Weninger uit 1914, dat ook was gebruikt voor de eerste uitvoering van de mars door de Philharmonie in 1928.
Sindsdien is de Radetzky mars een onmisbare toegift geworden bij het jaarlijkse concert. In de loop der jaren zijn er echter verschillende handgeschreven wijzigingen aangebracht, waardoor het originele arrangement niet meer wordt uitgevoerd. In 2019 besloot het bestuur van de Wiener Philharmoniker om een officiële nieuwe editie te maken, die nu tijdens het concert wordt gebruikt.