Historia Austrii
Niezmienne jednak pozostają jej zamiłowanie do sztuki, piękna i tradycji, które od wieków kształtują kulturę i charakter tego niezwykłego kraju.
Obszar dzisiejszej Austrii, obejmujący żyzną Dolinę Dunaju i alpejskie doliny, był zamieszkany już w epoce paleolitu (ok. 8000 r. p.n.e.). Około 400 r. p.n.e. we wschodnich Alpach osiedliły się ludy celtyckie z Europy Zachodniej. W II wieku p.n.e. w regionie rozwinęło się celtyckie państwo Noricum, znane z hutnictwa żelaza. Już od VII wieku p.n.e. jednym z głównych ośrodków cywilizacji celtyckiej była Austria, zwłaszcza Hallstatt – prehistoryczny obszar wydobycia soli, który dał nazwę całej epoce (750–450 p.n.e.).
W 200 r. p.n.e. na tereny te dotarli Rzymianie, a do 15 r. p.n.e. objęli kontrolę nad całym regionem. Kluczową rzymską osadą było Carnuntum – stolica prowincji Panonia, położona w dzisiejszej Dolnej Austrii. Było to ważne centrum wojskowe, strzegące rzymskich granic i fortyfikacji wzdłuż Dunaju. Dziś można zwiedzać tam fascynujący Park Archeologiczny z muzeum i doskonale zachowanym amfiteatrem.
W drugiej połowie II wieku n.e. germańskie plemiona rozpoczęły ekspansję terytorialną, prowadząc niszczycielskie najazdy na terytoria rzymskie. W połowie XV wieku Bawarczycy przejęli kontrolę nad obszarem rozciągającym się między wschodnimi Alpami a regionem Wienerwald.
Około 800 roku Karol Wielki, król Franków i późniejszy Święty Cesarz Rzymski, utworzył w dolinie Dunaju Marchię Wschodnią (Ostmark), mającą chronić granice cesarstwa. W 996 roku po raz pierwszy użyto nazwy "Ostarrichi" – terminu, który stał się prekursorem współczesnej nazwy Austrii ("Österreich").
Między rokiem 976, gdy Leopold von Babenberg został margrabią Ostmark, a rokiem 1246, księstwo austriackie pozostawało jedną z najważniejszych posiadłości feudalnych dynastii Babenbergów. Pierwsza rezydencja rodu znajdowała się w Pöchlarn, później przeniesiono ją do Melk, malowniczo położonego w regionie Wachau.
W XII wieku Henryk II ustanowił Wiedeń swoją siedzibą, czyniąc go stolicą kraju, czyli centrum politycznym i kulturalnym. W tym samym stuleciu ukończono budowę katedry św. Szczepana, która stała się punktem orientacyjnym i symbolem Wiednia oraz świadectwem jego rosnącego znaczenia. Henryk II był również fundatorem klasztoru Schottenstift w Wiedniu, gdzie do dziś można zobaczyć jego pomnik.
Początek panowania Habsburgów
Około sto lat później Rudolf I zdobył koronę, rozpoczynając sześć wieków panowania Habsburgów w Austrii. Centrum ich władzy stanowił wiedeński Pałac Cesarski Hofburg, który do dziś zachwyca swoją architekturą i bogatą historią. Można w nim zwiedzić m.in. Skarbiec Cesarski oraz Muzeum Sisi, które przybliżają dzieje dynastii i jej wpływ na Europę.
Habsburgowie rozszerzali swoje wpływy i władzę przede wszystkim dzięki strategicznym sojuszom zawieranym poprzez małżeństwa. Cesarz Karol V (1519–1556) otrzymał nie tylko ziemie dziedziczne Habsburgów, ale także Franche-Comté i Holandię (będące lennami francuskimi) oraz Hiszpanię wraz z jej potężnym imperium kolonialnym w obu Amerykach. Było to możliwe dzięki wcześniejszym mariażom jego ojca, a także dziadka, cesarza Maksymiliana I (1493–1519), którzy związali dynastię Habsburgów z władcami Burgundii i Hiszpanii.
Wojny tureckie
Imperium Osmańskie dwukrotnie próbowało zdobyć Wiedeń – w 1529 i 1683 roku – jednak oba oblężenia zakończyły się niepowodzeniem. Zagrożenie tureckie skłoniło Polskę, Wenecję i Rosję do przyłączenia się do Habsburgów w walce z Osmanami.
Pod koniec lat 90. XVI wieku dowództwo nad siłami cesarskimi powierzono księciu Eugeniuszowi Sabaudzkiemu. Dzięki jego strategii, do 1699 roku, niemal całe terytorium (z wyjątkiem niewielkiej części) Węgier znalazło się pod kontrolą Habsburgów.
Epoka baroku
Zwycięstwo nad Turkami otworzyło nowy rozdział w historii Austrii – epokę baroku, w której kultura i sztuka przeżywały swój złoty wiek. To właśnie wtedy powstały imponujące budowle, takie jak Pałac Schönbrunn (wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO) czy Salzburger Dom - monumentalna katedra w Salzburgu. Wybitni architekci, m.in. Johann Fischer von Erlach, Lukas von Hildebrandt i Jakob Prandtauer, nadali miastom nowy, pełen przepychu charakter, tworząc wyjątkowe zabytki.
W XVIII wieku cesarzowa Maria Teresa (1717–1780) przeprowadziła liczne reformy, które umocniły i zjednoczyły posiadłości Habsburgów. Po jej śmierci dzieło modernizacji kontynuował jej syn, Józef II, jeden z tzw. władców oświeconych, który wprowadzał kolejne zmiany inspirowane ideami epoki oraz reformami rozpoczętymi przez jego matkę.
Rewolucja francuska (1789) i rządy Napoleona stanowiły poważne wyzwanie dla Habsburgów. Podczas Kongresu Wiedeńskiego (1814–1815) zorganizowanego w celu ponownego nakreślenia politycznej mapy kontynentu po klęsce Napoleona, austriacki kanclerz Klemens von Metternich dążył do odbudowy wpływów Austrii i stabilizacji Europy.
Jednak w 1848 roku idee rewolucyjne klasy średniej dotarły także do Austrii. Powstanie zostało szybko stłumione, a cesarz Franciszek I i Metternich odpowiedzieli surowymi represjami: ograniczono swobody obywatelskie, wprowadzono ścisłą cenzurę, a życie społeczne uległo stagnacji - ludzie wycofali się do swoich domów i skupili się na życiu rodzinnym.
W drugiej połowie XIX wieku Austria wkroczyła w okres dynamicznych zmian. Rosnąca urbanizacja i industrializacja sprzyjały powstaniu nowej, miejskiej klasy średniej, która z czasem zaczęła odgrywać coraz większą rolę w życiu kulturalnym kraju. Zaczęto ponownie cenić sztukę. Malarze, tacy jak Ferdinand Georg Waldmüller i Friedrich Gauermann, a także kompozytor Franz Schubert, wpisali się w pejzaż artystyczny epoki, przywracając Austrii status jednego z europejskich centrów sztuki i kultury.
Cesarz Ferdynand I został ostatecznie zmuszony do abdykacji, a jego miejsce zajął bratanek, Franciszek Józef I, który rządził przez 68 lat – było to jedno z najdłuższych panowań w historii Austrii. Wraz ze swoją żoną, legendarną cesarzową Elżbietą, znaną jako Sisi, na trwałe ukształtował wizerunek monarchii habsburskiej. Za jego rządów Wiedeń rozkwitł jako jedna z najważniejszych europejskich metropolii i stolica wielonarodowego imperium, rozciągającego się od Węgier aż w głąb południowej Europy.
Johann Strauß, król walca, zdobył międzynarodową sławę dzięki swoim niezapomnianym kompozycjom muzycznym.
Zygmunt Freud, twórca psychoanalizy, był założycielem psychoanalitycznej szkoły psychologii, ruchu, który spopularyzował teorię, że wiele naszych zachowań jest wynikiem nieświadomych motywów.
Około 1900 roku wiedeński Jugendstil (Art Nouveau) osiągnął swój rozkwit. Wówczas artyści i projektanci, poszukujący nowych dróg twórczych, zaczęli odchodzić od tradycyjnych wystaw salonowych, prezentując swoje prace w bardziej otwartych i przyjaznych przestrzeniach. Do najwybitniejszych przedstawicieli tego nurtu należą malarze Gustav Klimt i Egon Schiele oraz architekci Otto Wagner i Adolf Loos.
Spacerując wiedeńskim bulwarem Ringstraße, podziwiając jego imponujące budowle, odwiedzając Muzeum Sisi, Muzeum Zygmunta Freuda czy Galerii Belvedere, można w pełni docenić wyjątkowy charakter tej epoki.
Poruszające czasy
Z napięciami etnicznymi i skomplikowanym systemem sojuszy, które charakteryzowały XIX-wieczne wojny, monarchia austro-węgierska była systemem, który nieuchronnie zmierzał ku katastrofie. Ostateczną iskrą stało się zabójstwo austriackiego następcy tronu - arcyksięcia Franciszka Ferdynanda, które miało miejsce w Sarajewie w czerwcu 1914 roku.
Wypowiedzenie przez Austrię wojny Serbii zapoczątkowało I wojnę światową. Cesarz Franciszek Józef zmarł w 1916 roku, a po zakończeniu wojny, w 1918 roku, powstała pierwsza Republika Austrii, co oznaczało koniec 640-letniej dynastii Habsburgów. Młoda republika zmagała się z ogromną inflacją, wysokim bezrobociem oraz bliskim załamaniem gospodarczym.
W 1933 roku, słaba koalicja między partiami chrześcijańsko-socjalnymi a socjaldemokratycznymi ustąpiła, gdy Engelbert Dollfuss w 1932 roku objął urząd kanclerza jako lider prawicowego rządu, który miał na celu rozwiązanie problemów gospodarczych spowodowanych Wielką Depresją.
W maju 1934 roku Dollfuss ogłosił stan wojenny, aby chronić Austrię przed rosnącym zagrożeniem ze strony Hitlera. W lipcu 1934 roku, podczas próby zamachu stanu, Dollfuss został zastrzelony przez nazistów.
12 marca 1938 roku wojska niemieckie wkroczyły do Austrii, a kraj został włączony do Rzeszy Niemieckiej.
Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 roku Austria została przywrócona do granic z 1937 roku i przez dekadę była okupowana przez zwycięskich aliantów: USA, ZSRR, Wielką Brytanię i Francję.
15 maja 1955 roku ratyfikowano austriacki traktat państwowy, w którym Austria zadeklarowała swoją stałą neutralność. Dzięki położeniu w pobliżu „żelaznej kurtyny” kraj znalazł się w centrum napięć między Wschodem a Zachodem.
Po rewolucji węgierskiej w 1956 roku oraz inwazji na Czechosłowację podczas Praskiej Wiosny w 1968 roku, Austria udzieliła schronienia wielu uchodźcom.
Austria jest również siedzibą wielu organizacji międzynarodowych, takich jak ONZ i OPEC oraz gospodarzem ważnych konferencji i spotkań.
Po upadku „żelaznej kurtyny” w latach 1989-1990 Austria w 1995 roku stała się członkiem Unii Europejskiej.